Sangato Sudhir सांगतो सुधीर

   'फुलात फूल जाईचे जगात प्रेम आईचे' असा सुविचार पूर्वी अनेक शाळांच्या फळ्यांवर, भिंतीवर लिहिलेला आढळत असे. आईचे प्रेम ही जगातील एक अद्भुत गोष्ट आहे. आईने आपल्या अपत्याला नऊ महिने पोटात वाढवलेले असते. त्यासाठी अनेक शारीरिक मानसिक वेदना सहन केलेल्या असतात. याचे वर्णन करणे अशक्य आहे. त्यामुळे आईचे प्रेम हे निरपेक्ष असते. अपत्य हा आईच्या जीवाचा शब्दशः एक अंश असतो. आईला म्हणून देवाचे रूप मानले जाते.  'प्रेम देण्यासाठी आई निर्मिली ,आई हे देवाचे रूप सर्वांठायी देव धावेल कसा, देवाला कामे ही खूप' असे गीत स्वर्गीय गायिका लता मंगेशकर यांनी गायलेले आहे.          आपल्या अपत्यावर जिवापाड प्रेम करणारी आई अपत्याच्या सुखाने सुखावते आणि दु:खाने कष्टी होते. अपत्यावर संकट आले असेल तर ती ते संकट दूर करण्यासाठी वाटेल ते करायला तयार असते. अनेक प्रकारच्या संकटांपैकी एक संकट असते ते आजारपणाचे. आजारपणावर वेगवेगळे उपचार करून जर ते दूर होत नसेल तर देवावर श्रद्धा असणारी माणसे आपल्या दैवताला नवस करतात आणि आजारपण संपले की तो नवस फेडतात. आईने केलेला नवस फेडणाऱ्या दोन प्रसिद्ध व...

 In mathematics, most problems have just one right answer. Life is very different, and far more complicated. Even when situations look more or less the same, the same question can have several answers, and all of them can be right. What is right or wrong depends on a person's own thinking and on what that person values most in life. This article shares a few examples of exactly that. (Photograph of Dr. Shridhar Venkatesh Ketkar, courtesy the internet)          Dr. Shridhar Venkatesh Ketkar lived from 1884 to 1937. Through his own study and relentless effort, he brought out the *Dnyanakosh* — a vast series of reference volumes — and faced heavy criticism at times for it. He studied first in Amravati and then at Wilson College, Mumbai, before earning his PhD at Cornell University in the US. Back in India, he joined the University of Calcutta as a professor. In 1920, he married Edith Victoria Cohen, a German Jew. Miss Edith embraced Hindu religion and was give...

 "How poor am l!" - this question arose in my mind. This feeling had never come to my mind before. But today the feeling of poverty had become dense in my heart. Before this, in such a situation, I used to feel encouraged. I used to feel enthusiastic, but today this feeling came to my mind for the first time. I was a little startled. But then I realized that it is true.  "Indeed I am poor!" _(Picture generated with the help of Artificial Intelligence)_ This is from about two years ago. I had gone to Nashik. At that time I went to a book exhibition there. In the exhibition, thousands of books in English and Marathi were displayed. Of those, I had read only a few books, while I had seen some books or at least had some information about them. So a thought suddenly came to my mind that, "Books are wealth. But even though the books I have read so far are many, they are very few compared to the thousands of books here. And if we consider the total number of books in ...

  "आपण किती गरीब आहोत?" माझ्या मनात प्रश्न उमटला. यापूर्वी ही भावना मनात कधी आली नव्हती. आज मात्र गरीबीचा भाव मनात दाटून आला होता. यापूर्वी अशा परिस्थितीत हुरुप वाटायचा. उत्साह यायचा पण आज ही भावना मनामध्ये पहिल्यांदाच आली होती. थोडासा चमकलो. पण नंतर लक्षात आलं की बरोबरच आहे. "आहोतच आपण गरीब!"            (कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या सहाय्याने काढलेले चित्र) सुमारे दोन वर्षांपूर्वीची गोष्ट. नाशिकला गेलो होतो. तेव्हा तिथल्या एका ग्रंथप्रदर्शनात गेलो. प्रदर्शनात इंग्रजी आणि मराठी भाषेतील हजारो पुस्तके मांडून ठेवलेली होती. त्यापैकी काहीच पुस्तके यापूर्वी वाचलेली होती तर काही पुस्तके बघितलेली होती किंवा त्याबद्दल काही माहिती तरी होते. त्यामुळे एकदम मनात विचार आला की, "ग्रंथ ही संपत्ती आहे. पण आपणतर आजपर्यंत वाचलेली पुस्तके अनेक असली तरी इथल्या हजारो पुस्तकांच्या तुलनेत ती कमीच आहेत. आणि जगातील एकूण पुस्तकांचा विचार केला तर ती फारच अल्प आहेत. ग्रंथश्रीमंतीच्या बाबतीत आपण गरीब आहोत." हाच तो माझ्या गरीबीबाबतचा माझा विचार.       ...

 Teachers' behaviour is an important factor in the process of education. Teachers are human too, so their conduct can't always be expected to be perfect. That's why students are expected to follow only their teachers' good conduct. This very expectation is expressed in the Upanishads, part of India's ancient knowledge tradition. There is a text called the Taittiriya Upanishad, and it has a chapter called Shikshavalli, which contains the following passage. While instructing his students, the teacher says: 'Yani asmakam sucharitani | tani sevitavyani | na itarani ||' It means: follow only our good qualities, not the rest, that is, our flaws. Jnana Prabodhini in Pune is a distinctive institution in the field of education. The late Yashwantrao Lele had been a teacher there since its earliest days, and I heard him speak in 2012–13. He made a point that day: "As teachers, we consciously try to teach students many things. But are we paying attention to what th...